چگونه اصولی و حرفه‌ای انتقاد کنیم؟

چگونه اصولی و حرفه‌ای انتقاد کنیم؟

چکیده :

انتقاد کردن یکی از راه‌های پیشرفت هر جامعه و هر فرد است اما این بدان معنی نیست که هر انتقادی می‌تواند به انسان کمک کند. برای درک کامل مفهوم انتقاد باید معنای این عبارت و اصول درستش را بیاموزیم. هیچ انتقادی بدون رعایت آداب انتقاد کردن به نتیجه نمی‌رسد و برعکس می‌تواند بسیار مخرب باشد. در این مقاله می‌خواهیم همه چیز را درباره انتقاد کردن به صورت پله‌به‌پله آموزش ...

به اشتراک بگذارید

print
چاپ صفحه
send-to-friend
ارسال به دوست
wish
افزودن به لیست علاقه مندی

امتیاز شما به این مطلب

تعداد امتیازها: 1

چگونه اصولی و حرفه‌ای انتقاد کنیم؟

 

انتقاد کردن یکی از راه‌های پیشرفت هر جامعه و هر فرد است اما این بدان معنی نیست که هر انتقادی می‌تواند به انسان کمک کند. برای درک کامل مفهوم انتقاد باید معنای این عبارت و اصول درستش را بیاموزیم. هیچ انتقادی بدون رعایت آداب انتقاد کردن به نتیجه نمی‌رسد و برعکس می‌تواند بسیار مخرب باشد. در این مقاله می‌خواهیم همه چیز را درباره انتقاد کردن به صورت پله‌به‌پله آموزش دهیم. برای یادگیری انتقاد اصولی و حرفه‌ای با ما همراه باشید.

 

 

انتقاد یعنی چه؟ 

عمل انتقاد نوعی ارزیابی و سنجش است که می‌تواند در عرصه‌های گوناگونِ رفتاری، شخصی، اجتماعی، تحصیلی، شغلی و ... انجام بپذیرد.

انتقاد درست نوعی هنر است یعنی ظرافت و دقت زیادی را می‌طلبد. نگاه انتقادی با ممارست و صبر و حوصله به دست می‌آید. انجام این عمل دارای شرایط خاص و احتیاطات فراوانی است. در ادامه این مسئله را روشن‌تر بیان می‌کنیم.

 

انتقاد سازنده یا انتقاد مخرب؟

 

انتقاد انواع مختلفی دارد. در نگاه اول عبارتِ "انتقاد" می‌تواند تصورهای مختلفی در ذهن ما به وجود آورد که اکثر آن‌ها شامل نکوهش، تخریب، احساسات ناخوشایند و رفتارهای منفی است اما این موضوع به هیچ وجه درست نیست. انتقادی که منجر به چنین مواردی شود انتقاد مخرب است که خسارت وارد می‌کند و از هدف اصلی انتقاد دور است. در نقطه‌ی مقابل این موضع، انتقاد سازنده قرار دارد که نه تنها احساسات بدی را تحریک نمی‌کند بلکه موجب خشنودی و پیشرفت افراد می‌شود. انتقاد سازنده انتقادی درست، اصولی و حرفه‌ای است که همه اشخاص باید آن را در زندگی بیاموزند چرا که بسیار پیش می‌آید که انتقاد شویم یا انتقاد کنیم. انتقاد کردن یا شنیدن امری روزانه است.

 

چند پرسش درباره ابعاد انتقاد

در مرحله اول باید بدانید که برای چه می‌خواهید انتقاد کنید؟ هدفتان از انتقاد چیست؟ آیا می‌خواهید دیگران را با ذهنیت‌های خود منطبق کنید؟ آیا قصدتان فقط نوعی ضربه زدن است؟

آیا درباره چیزی که می‌خواهید از آن انتقاد کنید دانش کاملی دارید؟ آیا خودتان پایبند حرفی که می‌زنید هستید؟ آیا قصد انتقاد نشانه گرفتن شخصیت دیگران است یا کارهایی است که انجام می‌دهند؟ آیا فقط برای خودنمایی و راضی کردن شخصیتمان انجام می‌شود؟

 

چگونه انتقاد کنیم؟

برای آن که به این سوال پاسخ دهیم لازم است ابتدا آداب انتقاد کردن را بیاموزیم. در زیر مهم‌ترین این اصول و آداب توضیح داده می‌شود.

 


اصول انتقاد حرفه‌ای

 

  • اهداف انتقاد + ویژگی‌های آن
  • نکته بسیار مهم این است که هدف انتقاد حرفه‌ای کمک به بهبود رفتارهای طرف مقابل است تا راهی برای بهتر شدن پدید بیاید.
  • تا زمانی که در یک موضوع متخصص نباشید نمی‌توانید از دیگران در مورد آن موضوع انتقاد کنید.
  • انتقاد باید به کار مشخصی وارد شود نه این که شخصیت دیگران را زیر سوال ببرد.
  • انتقاد سازنده و حرفه‌ای حتما در پشت خود پیشنهاد و راه حلی بهتر ارائه می‌کند.
  • انتقاد میدان نبرد نیست! در انتهای بحث برنده یا بازنده‌ای وجود ندارد.
  • در انتقاد کردن بین افراد مقایسه‌ای صورت نمی‌گیرد بلکه هر کس هم‌سان با توانایی‌هایش سنجیده می‌شود.
  •  
  • لحن انتقاد کردن
  • در بیان انتقاد خود از کلمات مودبانه و درستی استفاده کنید تا موجب آزار و خشم در افراد نشوید. هیچ دلیلی وجود ندارد که در هنگام انتقاد از کلمات نامناسب استفاده کنید. انتقاد هم نوعی گفت‌وگوی دوستانه است.
  • در انتقاد جایی برای مقدمه‌چینی و کنایه زدن وجود ندارد. حرف باید شفاف و صریح بیان شود. به طرف مقابل بگویید دقیقا منظور شما کدام قسمت از رفتار اوست.
  • قبل از انتقاد کردن به نکات مثبتی که در طرف مقابل وجود دارد اشاره کنید. به یاد داشته باشید که هیچ‌کس کامل نیست و همه انسان‌ها نقاط ضعفی دارند که باید تقویت شوند.
  • در هنگام انتقاد مراقب لحنتان باشید! اگر زیاد با شوخی آمیخته باشد دیگران تصور می‌کنند که آن‌ها را مورد تمسخر واقع می‌کنید.
  •  
  • چه زمانی انتقاد کنیم؟
  • تا زمانی که مطمئن نشدید به انتقاد نپردازید. اگر فکر می‌کنید حرف‌های شما تاثیری در شخص مقابل نخواهد داشت خودتان را خسته نکنید.
  • جایگاه خود را بسنجید. اگر در جایگاهی هستید که می‌توانید از اطرافیان خود انتقاد کنید این کار را انجام دهید.
  • در انتقاد کردن زیاده‌روی نکنید.
  • زمانی که مطمئن شدید انتقاد شما می‌تواند به دیگران کمک کند اقدام به آن کنید.

 

انتقاد نادرست چه پیامدهایی دارد؟

واضح است که در صورت عمل نکردن هر کدام از نکات بالا شخص مقابل گارد خواهد گرفت. چه بسا انتقادهای نابه‌جا و غلط موجب آسیب هر دو طرف شده است و روابط متعددی را خراب کرده است.

از طرفی انتقاد نادرست می‌تواند موجب ایجاد جنگ روانی بین طرفین شود و آسیب‌های رفتاری ایجاد کند و به جدل ختم شود.

 

چگونه انتقاد کنیم؟

حال که با اصول مهم و اصلی انتقاد حرفه‌ای آشنا شدیم چگونه انتقاد کنیم؟ توجه داشته باشید که افراد همان‌قدر که دوست دارند تشویق شوند نسبت به انتقاد گاردهای دفاعی دارند.

در ابتدا همه چیز را در ذهن خود بالا و پایین کنید و شرایط را بسنجید. هر زمان موقعیت را مناسب یافتید با طرف مقابل حرف بزنید و آرام‌آرام از نکات مثبتش بگویید. گاهی می‌توان با ایجاد چند پرسش سر صحبت را باز کرد. به عنوان نمونه به مثال‌های زیر دقت کنید.

"به نظر تو اگه شخصی این‌طور رفتار کنه چه اتفاقی می‌افته؟"

"نظرت راجع‌به تغییر این قضیه چیه؟"

"اگر من این رفتار رو انجام می‌دادم چه احساسی داشتی؟"

جذب درک طرف مقابل بسیار مهم است. اما این یعنی چه؟ یعنی اجازه بدهید که طرف مقابل بتواند خودش را در موقعیت دیگری که مد نظر شماست بگذارد تا بتواند تفاوت‌ها را احساس کند و متوجه حرف شما بشود. از طرفی شما نیز باید خودتان را به جای شخص مقابل بگذارید تا مسائلی را که با آن‌ها دست و پنجه نرم می‌کند بشناسید.

پس از بیان صحبت‌هایتان اجازه دهید طرف مقابل هم صحبت کند و از خودش دفاع کند و خود را توضیح دهد.

 

عرصه‌های انتقادی

انتقاد حرفه‌ای باید تمامی امور فردی و اجتماعی را پوشش دهد. به عنوان مثال انتقاد در ادبیات، هنر، اقتصاد، رفتارهای اجتماعی، رفتارهای فردی، تحصیلات و تمام مشاغل باید انجام شود تا هر چند وقت یک بار ارزیابی درست انجام بگیرد و راه‌های پیشرفت را باز کند.

 

پیامدهای انتقاد سازنده و اصولی

وقتی با رعایت قوانین انتقاد به کسی چیزی را گوشزد می‌کنید شخص مقابل به جای گارد گرفتن به حرف‌‌‌های شما فکر می‌کند و درصدد بهتر کردن خود برمی‌آید. در این مواقع اشخاص تمایل پیدا می‌کنند تا نظرات انتقادی دیگران را بشوند. این موضوع می‌تواند منجر به دست‌یابی به نتایج شگفت‌انگیز شود.

 

انتقاد کردن یا انتقاد شدن؟

همیشه ضرورت ندارد که شما از دیگران انتقاد کنید. گاهی هم دیگران این کار را در قبال شما انجام می‌دهند. در این صورت شما با احساساتی که پس از شنیدن انتقاد اتفاق می‌افتد آشنا می‌شوید و درک می‌کنید که انتقادپذیری کار راحتی نیست. اجازه دهید دیگران هم به بهبود رفتارهای شما کمک کنند. انتقاد یک مسیر یک‌طرفه نیست.

بدیهی است که هر چه اصول انتقاد بهتر رعایت شوند انتقادپذیری افراد بالاتر می‌رود.

انتقادپذیری هم مانند انتقاد کردن یک هنر است که باید با گذر زمان به دست بیاید.

 


یک مثال کوتاه

فرض کنید که شخصی آهنگی می‌سازد و قصد ضبط و پخش آن را دارد. آن را به استادی نشان می‌دهد و استاد چند مورد را برای بهتر کار کردن روی آهنگ به او تذکر می‌دهد و راه حل‌هایی به او ارائه می‌دهد. واضح است که آن شخص با به کار بستن آن پیشنهادات می‌تواند یک آهنگ سطح متوسط را به آهنگی بهتر تبدیل کند. اگر چند بار این کار را انجام دهد آهنگی که به دست می‌آید یک اثر هنری تاثیرگذار خواهد بود و همه این‌ها با کمک انتقاد سازنده اتفاق می‌افتد.


 

انواع انتقاد

اصولی که بیان شد برای انتقاد در امور مختلفی است اما دقت کنید که انتقاد گاهی می‌تواند تند و تیزتر باشد. به عنوان مثال انتقاد برای امور سیاسی و مملکتی روشن، واضح، تند و حتی گاهی محکوم کننده می‌باشد.

 

 

منتقد حرفه‌ای

مهم‌ترین مواردی که باید رعایت شود تا منتقدی حرفه‌ای شویم بیان شد. یک منتقد حرفه‌ای از تمامی این اصول پیروی می‌کند و به دنبال غرض‌های شخصی در انتقاد کردن نمی‌گردد. منتقد حرفه‌ای می‌داند که یک انتقاد حرفه‌ای می‌تواند چه تاثیرات مثبتی در افراد بگذارد و از این روش برای بهتر کردن زندگی خود و دیگران استفاده می‌کند. یک منتقد حرفه‌ای به دیگران اجازه می‌دهد تا از او انتقاد کنند تا بتواند خود را هر چه بیشتر به کمال شخصیتی نزدیک کند.

 

نتیجه‌گیری

انتقاد یکی از راه‌های بهبود مسائل مختلف است. هر فردی باید مهارت‌های انتقاد پذیری و انتقاد کردن حرفه‌ای و اصولی را بیاموزد. در هر خانواده‌ای چه کوچک چه بزرگ ـ مانند جامعه ـ انتقاد امری طبیعی است. افرادی که در کنار هم کار می‌کنند یا کسانی که قصد دارند در کنار یک‌دیگر زندگی کنند همه و همه باید دو هنر انتقاد‍‍ پذیری و انتقاد اصولی را بیاموزند تا روابط سالم و پایداری داشته باشند. در محیط‌های کار یا جمع‌های دوستانه، در ساخت‌وسازهای مختلف هنری، در خلق کردن و هر مسئله‌ی دیگری انتقاد باید جایگاه ویژه و مهمی داشته باشد. بسیاری از روابط به دلیل نبود این دو مهارت در افراد از بین رفته است.

در طول روز برای هر انسانی بسیار اتفاق می‌افتد که انتقاد شود یا انتقاد کند حتی در مسائل بسیار پیش پاافتاده. با پروراندن این مهارت مهم در افراد می‌توان به جامعه‌ای ایده‌آل نزدیک شد. اهمیت این مهارت هر روز بیشتر از روز قبل بر همه آشکار می شود.

 

فراتر از دانش ، فراتر از دانسته هایمان گام برداریم .

نظرات كاربران

نظرات خود را با ما در میان بگذارید

شما هم میتوانید نظر خود را در رابطه با این مطلب برای ما ارسال نمایید.

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید، اگر قبلا در سایت ثبت نام کرده اید اینجا را کلیک کنید.

captcha Refresh

عضویت در خبرنامه سایت

اگر میخواهید آخرین پیشنهادات ما را در ایمیل شخصی خود دریافت کنید در خبرنامه ما عضو شوید.